Rozwód z orzekaniem o winie czy bez: co to zmienia

Jedno z pierwszych pytań przy rozwodzie brzmi: z orzekaniem o winie czy bez? Od odpowiedzi zależy, jak będzie wyglądała sprawa, co sąd będzie badał i jakie skutki wyrok będzie miał po latach. Wyjaśniam, co z czego wynika.

Zasada: sąd orzeka o winie

Rozwód jest możliwy, gdy między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia (art. 56 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Orzekając rozwód, sąd orzeka także, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu (art. 57 § 1). Wyrok może więc wskazać jedno z was, oboje albo nikogo.

Wyjątek: zgodne żądanie małżonków

Na zgodne żądanie obojga małżonków sąd zaniecha orzekania o winie. Skutki są wtedy takie, jakby żaden z małżonków nie ponosił winy (art. 57 § 2). Musi to być żądanie obojga: jedna strona nie może tego wymusić.

Co zmienia orzeczenie o winie

Alimenty między byłymi małżonkami. To najważniejsza różnica w praktyce.

• Małżonek, który nie został uznany za wyłącznie winnego i znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego środków utrzymania w zakresie odpowiadającym swoim usprawiedliwionym potrzebom i możliwościom zobowiązanego (art. 60 § 1).
• Jeśli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego, a rozwód istotnie pogarsza sytuację materialną drugiego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może zobowiązać wyłącznie winnego do przyczyniania się do jego potrzeb, nawet gdy niewinny nie jest w niedostatku (art. 60 § 2).
• Obowiązek alimentacyjny małżonka, który nie został uznany za winnego, wygasa co do zasady po pięciu latach od rozwodu, chyba że sąd z uwagi na wyjątkowe okoliczności przedłuży ten termin. Każdy taki obowiązek wygasa też, gdy uprawniony zawrze nowe małżeństwo (art. 60 § 3).

Sam rozwód. Małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia nie może uzyskać rozwodu wbrew drugiemu, chyba że drugi wyrazi zgodę albo jego odmowa jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego (art. 56 § 3).

Koszty. Połowa opłaty od pozwu, czyli 300 zł, wraca tylko wtedy, gdy rozwód orzeczono na zgodny wniosek bez orzekania o winie (art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).

Przebieg sprawy. Gdy sąd ma ustalić winę, potrzebne są dowody: świadkowie, dokumenty, korespondencja. Gdy oboje rezygnujecie z orzekania o winie, sprawa skupia się na samym rozkładzie pożycia i na dzieciach.

Załóżmy, że…

Załóżmy, że jedna osoba chce rozwodu bez orzekania o winie, żeby zamknąć sprawę spokojnie, a druga zastanawia się, czy nie żądać orzeczenia winy, bo boi się o swoją sytuację finansową po rozwodzie. Obie motywacje są zrozumiałe. Na konsultacji liczymy, co realnie daje każda z dróg w tej konkretnej sytuacji, a nie w ogólności.

Od czego zależy wybór

Nie ma jednej dobrej odpowiedzi. Rozwód bez orzekania o winie bywa spokojniejszy dla wszystkich, także dla dzieci. Orzeczenie o winie może mieć znaczenie, gdy w grę wchodzą alimenty od byłego małżonka. Decyzja należy do Ciebie, a moją rolą jest pokazać, co z niej wynika.